1. DE GROOTSE RAMP MET EEN NEDERLANDS KOOPVAARDIJSCHIP

Een van de meest indrukwekkende gebeurtenissen uit de oorlog ter zee is de tragedie in 1941 met het passagierschip van de Rotterdamsche Lloyd, het ss SLAMAT. Na aanhoudende aanvallen brengt de Luftwaffe het trotse passagierschip in de Middellandse Zee tot zinken. Er vielen vele doden, maar Nederland in oorlog, dat pas laat op de hoogte kon worden gebracht, kwam door haar eigen oorlogsellende nauwelijks aan treuren toe. Een verschrikkelijke ramp kon op deze manier in de vergetelheid raken.

Het zal nooit mogelijk zijn de volle omvang van deze gebeurtenis te beschrijven of te verfilmen zonder de grenzeloze bewondering en diep mededogen te voelen voor de vele opvarenden die in een kansloze strijd, samen met de prachtige SLAMAT, ten onder gingen. Het Koninklijke Rotterdamsche Lloyd Museum voelt het daarom als een morele plicht het verhaal van de SLAMAT (weer) onder de aandacht te brengen opdat:

De bezetting door de Duitsers in de jaren ’40-’50 ging zoals bekend gepaard met enorm veel leed. Men had de handen vol aan het verwerken van de eigen trauma’s. Eigen leed telde uiteraard het zwaarst en zo kon het gebeuren dat de ellende in Nederlands Indië, maar ook de rampspoed van de Nederlandse koopvaardij niet de aandacht kon krijgen die het ongetwijfeld verdiende en nodig had.

De onafhankelijkheidsverklaring van Indonesië veroorzaakte een ware uittocht van Nederlanders en Indische-Nederlanders. Zij hoefden echter in het naoorlogse Nederland niet met verhalen aan te komen hoe erg ze het in Indië hadden gehad. De mensen in Nederland hadden begrijpelijkerwijs hun handen vol aan hun eigen oorlogstrauma’s en konden daardoor weinig begrip opbrengen voor klagende Nederlanders uit Indië. Men moest niet zeuren want in Indië had men het toch nooit koud gehad en bij de koopvaardij had men toch geen last van de bezetter?

Wat natuurlijk wél merkwaardig is dat tot op de dag van vandaag datzelfde Nederlands Indië en de Nederlandse koopvaardij in oorlogstijd “ondergeschoven kindjes” zijn en blijven. Tot die conclusie kunnen we helaas komen als we vaststellen dat de gemiddelde Nederlander nog steeds bitter weinig van beide onderwerpen af weet. Weinigen weten bijvoorbeeld dat de roemruchte Nederlandse Koopvaardij vloot in oorlogstijd door Duitsers en Jappen gedecimeerd is en dat de vloot van de Rotterdamsche Lloyd zelfs méér dan gehalveerd was en dat er duizenden doden waren te betreuren.

Het ss Slamat in de keersluis te Vlissingen - 1924

Geen speelfilm maar wel een SLAMAT-documentaire?

1. Overheden zijn absoluut niet geïnteresseerd!
                                                                      De slaagkans voor een SLAMAT-speelfilm werd door het KRL-museum al van het begin af aan laag ingeschat (zo'n 10 à 15%), tóch vonden wij het méér dan de moeite waard een poging te ondernemen om de filmindustrie voor dit ambitieuze idee te winnen. Met gesprekken op grond van een door onze grondlegger, Ed van Lierde geschreven, uitgebreide PleitNota zijn we sinds september-2008 druk doende geweest bij overheden, relevante organisaties en bedrijven moreel support voor dit project te krijgen. Gekozen werd voor een "stap voor stap" benadering van achtereenvolgens: bedrijven, organisaties en overheden. Pas als voldoende supportverklaringen binnen zouden komen, zou de filmwereld worden benaderd.
                                                               Binnen de kortste keren werd de nodige steun verkregen van bedrijven (Havenbedrijf Rotterdam, Het Scheepvaart en Transport College aan de Lloydstraat en Damen-Schelde te Vlissingen) en organisaties (Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie[NIOD], Stichting Koopvaardijpersoneel 1940-1945 en Stichting 1940-1945). Maar zodra we de diverse overheden gingen benaderen, viel de supportverlening abrupt stil. De Minister van Cultuur gaf ( met een bedenkelijke smoes) niet thuis en na een “afspraak onder vier ogen” reageerde de Minister van Verkeer en Waterstaat in het geheel niet meer! Ook de diverse Ambassadeurs hadden het kennelijk erg druk, de meesten gaven niet eens antwoord op onze brieven met PleitNota. Zo kregen wij op een brief met PleitNota en een verzoeke tot morele steun, pas na 8 maanden antwoord. Uit het antwoord bleek dat men de brief niet eens gelezen had. "Wij hebben onze fondsen voor dit jaar al vergeven" meldde men ons laconiek!?

Wij zijn méér dan een jaar tevergeefs bezig geweest om op een voorzichtige manier morele steun te krijgen, maar niets mocht baten en langzaam maar zeker werd duidelijk dat wij niet meer al onze zinnen op een bioscoopfilm moesten zetten. De mogelijk betere kansen voor een documentaire worden nu serieus onderzocht.
 

2. Meer kans op een SLAMAT documentaire?

Begin 2010 gaat het Koninklijke Rotterdamsche Lloyd Museum fondsen werven voor een documentaire die een goed beeld moet geven van de grootste, vergeten ramp in de Nederlandse koopvaardijgeschiedenis. Bij deze ramp lieten erg veel opvarenden van de SLAMAT het leven (zowel bemanningsleden als geallieerde troepen). Maar wat eveneens in de vergetelheid dreigt te geraken, is dat ook veel redders van de SLAMAT opvarenden, namelijk de bemanningsleden van de Britse destroyers HMS WRYNECK en HMS DIAMOND, door de Duitsers werden gedood. Evenals de SLAMAT hebben beide destroyers bij Griekenland hun zeemansgraf gevonden. Daar wij vermoeden dat de Nederlandse overheid de Britten daarvoor nooit heeft bedankt, onderzoeken wij momenteel of dat vermoeden juist is! Indien dit inderdaad het geval is gaat het Koninklijke Rotterdamsche Lloyd Museum de Nederlandse overheid verzoeken, na bijna 70 jaar, alsnog een dankbetuiging richting Britten te doen gaan!!

3. Sponsors gezocht!

                                                               Omdat de oorlog op zee in Nederland al bijna 70 jaar een ondergeschoven kindje blijkt te zijn, is het van essentieel belang dat het verhaal van de grootste Nederlandse Koopvaardijramp aller tijden in documentairevorm voor ons nageslacht veilig wordt gesteld! Wij zoeken sponsors die deze SLAMAT documentaire financieel (mede) mogelijk kunnen/willen maken. Heeft u geen fondsen ter beschikking? 

WELLICHT KUNT U ONS HELPEN MET SERIEUZE TIPS OVER MOGELIJKE SPONSORS!
 

GEORGE DEXTER

Het laatste, nog in leven zijnde, slachtoffer van het SLAMAT-drama

De 91-jarige George Dexter zittend naast het gedenkmonument te Shard End 2008

April 1941 ............ de Duitsers waren in Griekenland aan de winnende hand en de 25 jarige Britse soldaat, George Dexter voelde zich veilig aan boord van het ss Slamat, dat in konvooi geallieerde troepen, onder begeleiding van Britse oorlogsschepen, van Griekenland naar Egypte vervoerde. George kon toen nog niet vermoeden dat hij na verschrikkelijke en meedogenloze aanvallen van de Luftwaffe één van de weinige overlevenden van een ramp zou zijn die de grootste van de Nederlandse koopvaardij werd!

British Private, George Dexter - hier 24 jaar

Op 27 april 1941 werd het ss Slamat van de Rotterdamsche Lloyd, omgebouwd en varend als troepentransportschip, na aanhoudende Duitse luchtaanvallen tot zinken gebracht. De Slamat bevindt zich dan, in het kader van Operatie Demon, in Griekse wateren. 558 bemanningsleden en geallieerde (Britse, Australische en Nieuw Zeelandse) troepen verliezen daarbij het leven. Slechts 10 bemanningsleden (6 Goanezen en 4 Nederlanders) overleefden deze ramp.
 

George Dexter kwam op 26 april 1941, in de late avond, aan boord van de Slamat, nestelde zich op een plekje aan dek en viel al snel in slaap. Vroeg in de morgen werd hij wakker van machinegeweervuur en de Slamat werd van voor tot achter door Duitse jachtvliegtuigen beschoten. Het schip stond in brand en de zee lag al vol met  wrakstukken en de al neergelaten reddingsboten zaten vol met water en overlevenden die zich aan de boten vastklampten. George was verbaasd dat hij niet eerder door dit oorlogsgeweld was gewekt en gleed, zijn handen verbrandend, via een overboord hangend touw de zee in. Een jonge officier klampte zich aan een vat vast en zong het beroemde lied: "Roll out the Barrel", kennelijk wilde hij voor iedereen en hemzelf de moed er in houden!

afspelen

Zet het geluid aan en klik vervolgens afspelen aan om de beroemde song "Roll out the Barrels" te horen!

Twee begeleidende Britse destroyers HMS Wryneck en HMS Diamond pikten zoveel mogelijk overlevenden op terwijl jonge Duitse piloten de mensen in het water meedogenloos bleven beschieten. George werd samen met een Nieuw Zeelander door het HMS Wryneck aan boord genomen, maar twee uur later werd de Wryneck door een zware aanval tot zinken gebracht.

Een reddingssloep van het HMS Wryneck met Rotterdamsche Lloyd adjunct-restaurateur, Johannes Trijsburg aan boord, wordt door een motorsloep met vluchtelingen naar Kreta gesleept.

In enkele minuten zonk ook de Wryneck en George, vastgeraakt in een touw en onder water getrokken, wist zich zelf uit de kluwen touw te bevrijden en trok daarbij de huid van zijn beide benen los. Na een lange tijd in het water te hebben gelegen, werd hij door 6 zeelieden op een vlot getrokken, waarna in de middag een visser hen op sleeptouw nam. Maar waarschijnlijk doordat de visser niet voldoende vaart kon maken werd, zonder waarschuwing, de sleeplijn doorgesneden en de visser verdween in de verte, de arme drenkelingen aan hun lot overlatend!

Ternauwernood overleefde George de ondergang met de Britse destroyer, HMS Wryneck

Uiteindelijk werd George door de Britse destroyer, HMS Griffin aan boord genomen!

In de nacht zagen de zeven drenkelingen plots de contouren van een schip. Ongelooflijk dat zij toch, ondanks de pikdonkere nacht, werden gevonden en door de Britse destroyer, HMS Griffin werden opgevangen en vervolgens naar het Griekse eiland Kreta gebracht.

De Britse kruiser, HMS Orion bracht George Dexter naar Alexandrië - Egypte.

Na een nacht in een verlaten kamp op Kreta werden de overlevenden tot slot naar Alexandrië - Egypte gebracht. George Dexter was daarmee een van de weinige overlevenden van het drama. Bij de ondergang van de Slamat stierven uiteindelijk 558 mensen. Daar kwamen nog veel doden van het HMS Wryneck en HMS Diamond bij!

Engeland - Birmingham

11 augustus 2009

68 jaar nadat oorlogsveteraan, George Dexter zware bombardementen en voortdurend machinegeweervuur op ons troepentransportschip, ss Slamat en de Britse destroyer, HMS Wryneck had overleefd, had de grondlegger van het KRL-Museum, Ed van Lierde op dinsdag 11 augustus 2009, de bijzondere eer om deze oorlogsheld in zijn Birminghamse woning te mogen ontmoeten.

Vebaasd over zoveel gezellige krasheid bij een 92-jarige met een toch zo'n slopende rampervaring, begon de oorlogsheld het lied "Roll out the barrel" te zingen. Opvallend ook was de manier waarop George, ongetwijfeld voor de zoveelste keer, zijn verhaal vertelde. Wij hebben het allemaal op video vastgelegd, ook zijn concert na afloop waarin George Dexter liedjes uit de jaren'40 op zijn orgel ten gehore bracht. Het onvermijdelijke "We'll meet again" van Vera Lynn schalde door de kleine kamer en trots poseerde hij in de hal voor zijn vele onderscheidingen.

De krasse, 92-jarige George Dexter poserend voor zijn oorlogsmedailles, foto's en plaquettes

ARTIKELEN IN DE BIRMINGHAM POST  

Aanklikken voor vergroting

Aanklikken voor vergroting

 Engeland - Birmingham 

16 t/m 19 december 2009

Hoewel George Dexter, zeker voor zijn 92 jaren, eind 2009 nog heel kwiek was, vonden Frans Luidinga en Ed van Lierde het een groot risico nog langer met een professionele verfilming van George Dexter’s verhaal te wachten. Wachten op voldoende fondsen voor een documentaire werd onverantwoord geacht en daarop trokken beide heren hun eigen portemonnaie en vertrokken op 16 december 2009 per vliegtuig richting Birmingham. Het Filmbedrijf ZIGMA uit Harlingen (Goert Giltay, winnaar van een "Gouden Kalf" voor camerawerk en geluidman, Eugene van den Bosch) vertrok per ferry Engelandwaarts en namen voor het filminterview het model van het ss SLAMAT mee.

Aanklikken voor vergroting

Artikel in het Algemeen dagblad (AD) op de dag van vertrek naar Engeland (16 december 2009). Een goed artikel, maar met de "kop" waren wij iets minder blij!

In een winters Birmingham werd een perfect eerste begin van een mogelijk toekomstige documentaire gemaakt. Samen met George Dexter bezochten wij met z'n allen de Royal British Legion, alwaar wij door de voorzitter en overigen van harte welkom werden geheten. Op dat moment arriveerde ook een ploeg van de krant "Birmingham Mail" hun fotograaf maakte foto's terwijl onze filmcrew in de vrieskou George Dexter (in vol ornaat) bij het "enige SLAMAT-monument ter wereld" filmde.

Tekst op het Slamat/Diamond/Wryneck monument

Vol bewondering en met "Pride and gratitude" keken wij naar de wijze waarop de Britten belangrijke gebeurtenissen in het verleden gedenken, ook al is het in de vorm van een kleinschalig monument. Zo kan het gebeuren dat de grootste Nederlandse koopvaardijramp ooit, niet in Nederland maar in Engeland met een tastbaar monument wordt herdacht ................ nóg een reden om bij stil te staan! 

Op 2 januari 2010 volgde een artikel in de Birmingham Mail, zie hieronder.

Aanklikken voor vergroting

Het is fantastisch te mogen vaststellen dat de Birmingham Mail in dit artikel twee keer een oproep aan de lezers doet om ons Museum te helpen bij het verwezenlijken van een Slamatfilm of het nu een bioscoopfilm of een documentaire betreft.

Op pagina-12 van dezelfde krant stond vervolgens nog een kort commentaar waarin de mening van de Birmingham Mail redactie werd verwoord: