background
affiche nederlands indie
Van het eerste zeilschip

het eerste zeilschip

Tot en met het laatste vrachtschip

het laatste vrachtschip
facebook forum
Tweede Wereldoorlog

 

 

DE TWEEDE WERELDOORLOG 1939 - 1945

 

Afzonderlijke conflicten en vijandelijkheden zorgden er voor dat slechts 21 jaar na de Eerste Wereldoorlog de wereld weer in oorlog was. De Tweede Wereldoorlog werd uitgevochten tussen twee allianties, namelijk de asmogendheden en de geallieerden.was vanaf 1939 een feit en duurde tot en met 1945.

 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog vielen tussen de 50 en 70 miljoen doden. Ongeveer twee derde van alle slachtoffers was burger, waarvan naar schatting meer dan elf miljoen mensen stelselmatig werden vervolgd en vermoord. De ongelukkigen die in de ogen van de nazi’s inferieur en parasitair waren moesten letterlijk worden uitgeroeid. In 'Concentratie- en vernietigingskampen, die door de Nazi's als een grootschalige en efficiënte industrie gerund werden, verloren elf miljoen Joden, zigeuners, gehandicapten, homoseksuelen, dissidenten op gruwelijke wijze het leven. Er werden door de Duitsers diverse methoden toegepast om de zogenaamde 'Untermenschen' te vermoorden, waarvan de gaskamers het meest bekend zijn.

 

D-Day - 6 juni 1944

 

NEDERLAND IN DE TWEEDE WERELDOORLOG

 

DE DUITSE INVASIE - 10 MEI 1940

Voor afspelen onderstaande tekst aanklikken:

http://www.youtube.com/watch?v=33zqhM6kYRg

 

 

HET BOMBARDEMENT OP ROTTERDAM mei 1940

Voor afspelen onderstaande tekst aanklikken:

https://youtu.be/Ls4qDdCe8dQ

 

 

 

DE OORLOG IN NEDERLANDSCH INDIË

1942 - 1945

Voor afspelen onderstaande tekst aanklikken:

http://youtu.be/OuFtK6lHw94

 

NEDERLANDS INDIË IN DE TWEEDE WERELDOORLOG

HET VOORSPEL

Toen op 3 september 1939 de oorlog uitbrak tussen enerzijds Duitsland en anderzijds Engeland en Frankrijk ontstond er in diverse diensten van de Rotterdamsche Lloyd een behoorlijke stagnatie. Zich op de thuisreis bevindende sche-pen werden opgebracht naar Engelse- en/of Franse havens voor een onderzoek van de lading. Op 5 september kreeg Batavia de opdracht voorlopig alleen lading te accepteren voor Nederland. Slechts de dienst van Rotterdam en Ant-werpen naar Nederlands-Indië werd zo goed als het kon onderhouden, waarbij de schepen de route via het Suezkanaal bleven volgen. 

JAPANSE BEZETTING

De Japanse bezetting van Nederlands-Indië was de eerste aanval op het Nederlandse bestuur aldaar. Het betekende het begin van het einde van de Nederlandse koloniale heerschappij in Indonesië. De veranderingen die vervolgens plaatsvonden maakten de Indonesische revolutie mogelijk, die eerder nog ondenkbaar was geweest. Omdat moederland Nederland zelf bezet was had het weinig kracht om de kolonie te verdedigen tegen het Jappen, zodat minder dan drie maanden na de eerste aanval op Borneo de Nederlandse strijdkrachten verslagen waren, waarmee een einde kwam aan 347 (1602-1949) jaren van Nederlandse koloniale aanwezigheid in Indië. Op het moment van de capitulatie van Japan in augustus 1945 was het grootste gedeelte van Indonesië nog steeds door de Jap bezet. 
 
 

DE NEDERLANDSE KOOPVAARDIJ IN DE TWEEDE WERELDOORLOG

Op 29 augustus 1939 werd in Nederland de algehele mobilisatie afgekondigd en verklaarde ons land zich, zoals tijdens de Eerste Wereldoorlog, neutraal. In de periode vanaf deze mobilisatie tot aan de Duitse invasie in mei 1940, bleek deze neutraliteitswens al snel een kwade droom te zijn, want 30 Nederlandse koopvaardijschepen, werden ten gevolge van zeemijnen en aanvallen door ’U-Boote’, in 1939 al tot zinken gebracht. 

Ook onze luchtmacht!

Overigens was niet alleen de Nederlandse koopvaardij al vóór de bezetting het slachtoffer, ook de eerste Nederlandse militairen verloren begin september 1939 het leven toen de mijnenveger Hr. Ms. Willem van Ewijck bij West- Terschelling op een mijn liep. Bovendien verloor onze militaire luchtvaart vanaf september 1939 tientallen vliegtuigen (Bron: Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945 SGLO).

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zelf heeft de Nederlandse koopvaardij een significante bijdrage geleverd aan de geallieerde oorlog op zee en oceanen. Dankzij haar inspanningen werd tussen 1939 en 1945 op nagenoeg alle zeeën en bij alle oorlogscampagnes de Nederlandse vlag gezien. De toenmalige Britse Prime Minister, Sir Winston Churchill had de rol van de Nederlandse koopvaardijvloot in de Tweede Wereldoorlog ‘beslissend’ genoemd. 

Meer dan 4.500 koopvaarders hebben ten gevolge van oorlogshandelingen de dood gevonden en honderden schepen zijn gezonken. In veel gevallen bleef de familie van de slachtoffers jarenlang in het ongewisse. Naast vele vrachtschepen gingen ook bekende passagiersschepen verloren o.a.: het ss Slamat, ms Dempo en ms Baloeran, alle van de Rotterdamsche Lloyd (RL), het ss Statendam van de Holland Amerika Lijn (HAL) en het ms Marnix van Sint Aldegonde van Stoomvaartmaatschappij Nederland (SMN). Na de Duitse invasie werd het direct duidelijk dat 800 Nederlandse koopvaardijschepen, met 18.000 bemanningsleden, niet meer naar Nederland konden terugkeren. Ondanks deze grote inzet met veel slachtoffers en grote schade, bleef de oorlog ter zee (exact zoals de oorlog in Nederlands Indië) tot op de dag van vandaag, een ‘ondergeschoven kindje’.

 

DE ROTTERDAMSCHE LLOYD IN DE TWEEDE WERELDOORLOG

De Tweede Wereldoorlog had in de jaren 40/45 een groot gat geslagen in de Rotterdamsche Lloyd-vloot, vele opvarenden verloren daarbij hun leven. Zie o.a. het hoofdstuk: 'Wereldoorlogen', sub: 'Slamat-herdenkingen dat geheel gewijd is aan de grootste ramp in de Nederlandse Koopvaardij geschiedenis.

 
Nederlands-Indië werd door de Jap overlopen en geknecht. Gebruikmakend van de Japanse bezetting zag Soekarno  kans om de onafhankelijkheid uit te roepen. In 1945 was de republiek 'Indonesië' formeel een feit. Pas in 1949 was Nederland aan de overdracht toe. Opmerkelijk snel was de Rotterdamsche Lloyd er weer bovenop en in 1948 was het aantal reizen van en naar Indië weer terug op het niveau van 1939.
 

 
 

ROTTERDAMSCHE LLOYD SCHEPEN DIE DE BEVRIJDING NIET HAALDEN EN OPVARENDEN DIE DAARBIJ HET LEVEN LIETEN

DATUM SCHIP AANTAL DODEN VIJAND AFBEELDING BIJZONDERHEDEN
27 april  1941 ss Slamat  

983

Zie het museumwebsite hoofdstuk: 'Wereldoorlogen', sub: 'Slamat-herdenkingen' dat geheel gewijd is aan de grootste ramp in de Nederlandse Koopvaardij geschiedenis. Bijna alle bemanningsleden en geallieerde soldaten aan boord van het troepentransportschip ss Slamat, de Britse destroyers HMS Diamond, HMS Wryneck lieten in deze oorlogsramp het leven.
           
2 januari 1942 ss Langkoeas

91

Het ss Langkoeas voer op 2 januari 1942 in de Java Zee op weg van Tandjong Priok naar Soerabaja. De Langkoeas werd  het eerste slachtoffer van de Jappen in Indische wateren. Het schip werd in door een torpedo in de machinekamer getroffen. De Langkoeas zonk vrijwel onmiddellijk. De drenkelingen werden met mitrailleurs beschoten, 91 personen kwamen om het leven.

           

24 februari 1942

ms         Kota Radja

0

Het ms Kota Radja wordt in de haven van Soerabaja door Japanse bommenwerpers aangevallen en brandt geheel uit. Alle opvarenden worden gered. De Kota Radja wordt vervolgens door het Nederlandse Marineschip Hr Ms Krakatau tot zinken gebracht. 
           

1 maart 1942

ms Bengalen

0

Op 1 maart vond in het havengebied van Soerabaja een totaalbombardement plaats. De Nederlands Marine vaardige een order uit aan de gezagvoerders van alle schepen om hun schepen te vernietigen. De Gezagvoerder van het ms Bengalen. Kapitein David Stutterheim probeerde er alles aan om weg te komen, toen dat niet lukte heeft hij de Bengalen met een vernietingingsbom tot zinken moeten brengen! De Kapitein is vervolgens in het Jappenkamp Bandoeng - Tjimahi IV geïnterneerd.
           
1 maart 1942 ms Modjokerto

44

Zonder dat dit ooit is bevestigd, wordt aangenomen dat de Modjokerto door de Japanse lucht- en zeestrijdkrachten bezuiden Java, is aangevallen, aangehouden en tot zinken gebracht. 9 bemanningsleden lieten het leven tijdens de vijandelijkheden, de overige 35 bemanningsleden werden later door de Japanners op Celebes (Kendari) onthoofd.

           

3 maart 1942

ms Siantar

21

 
           
5 april 1943 ss Blitar

26

In convooi van New York naar Engeland
           
1 september 1943 ms Baloeran

0

 
           
17 maart 1944 ms Dempo

0

 
           
19 juni 1944 ss Garoet

88

Op weg van Goa - India naar Zuid-Afrika werd het ss Garoet op 19 juni 1944 in de Indische Oceaan, zonder waarschuwing vooraf,  door twee torpedo's getroffen. 88 opvarenden kwamen daarbij om het leven en slechts 3 Nederlanders, 1 Australiër en 6 Lascaren overleefden deze oorlogsramp. Vermoed wordt dat het hier ging om een Duits onderzeeër. 
           
6 november 1944 ss Palembang

0

 -

Hoewel niet direct veroorzaakt door de Duitser of Jap, was het laatste Rotterdamsche Lloyd slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog  het ss Palembang dat in convooi op weg was van Alexandrie - Egypte naar Engeland  en op de Great Shoal bank aan de grond liep, water maakte en een dag daarna werd verlaten en vervolgens zonk.

 

 

ROLL OF HONOUR

Voor de complete 'Roll of Honour' op onderstaande tekst aanklikken:

 

 

 

DE ROTTERDAMSE LLOYD VLOOT ROND DE TWEEDE WERELDOORLOG

JAARTAL AANTAL PASSAGIERSSCHEPEN AANTAL VRACHTSCHEPEN TOTAAL AANTAL SCHEPEN
1940 ss Slamat, ms Baloeran, ms Dempo, ms Indrapoera, ms Sibajak 26  31
Tijdens de Tweede Wereldoorlog verloor de Rotterdamsche Lloyd 21 schepen.
Oorlog ss Slamat, ms Baloeran, ms Dempo, -18 -21
67% van de schepen gingen verloren.
1945 2 8 10
Door de regeling "Vloot-reconstructie-1946 en andere toevoegingen kon de Rotterdamsche Lloyd vloot weer snel tot het niveau van 1940 worden opgebouwd.
1947 ms Indrapoera, ms Sibajak en ms Willem Ruys 29 32

 

 
 
Bij het uitbreken van de oorlog bestond de Rotterdamsche Lloyd-vloot uit 5 mailschepen en 26 vrachtschepen:

5 mailschepen op de hoofdlijn, Rotterdam - Batavia,

13 vracht-schepen op de hoofdlijn, Rotterdam - Batavia,

vrachtschepen in de Java - New York lijn,

5 vrachtschepen in de  Java-Pacific lijn,

2 vrachtschepen in ballast van de USA naar Nederlandsch-Indië.